آيا قطعي‌ مكرر برق ارتباطي با استخراج ارز ديجيتال دارد؟

اين روزها از گوشه و كنار مي‌شنويم كه استخراج غير مجاز ارز ديجيتال باعث آلودگي شديد هوا و كمبود برق شده است. آيا اين مسئله حقيقت دارد؟

اين روزها حرف‌هاي زيادي در مورد ارتباط استخراج ارز ديجيتال با آلودگي هوا مي‌شنويم؛ بياييد نگاهي به جديدترين گفته‌ها بيندازيم.

سخنگوي صنعت برق از هماهنگي با وزارت ارتباطات براي شناسايي استخراج‌كنندگان غير مجاز رمزارز خبر داد. به ‌گفته‌ي او، حجم اينترنت مصرفي افراد مي‌تواند استخراج ارز ديجيتال توسط آن‌ها را نشان دهد. مصرف مستمر و بالاي برق و افت ولتاژ در برخي مناطق نيز مي‌تواند به شناسايي ماينرهاي غير مجاز كمك كند.

به ‌گزارش وزارت نيرو، مصطفي رجبي مشهدي مي‌گويد: «استفاده‌كنندگان از برق غير مجاز براي استخراج رمزارز يا هر فعاليت ديگري، به حقوق مردم تجاوز مي‌كنند؛ آن‌ها با سوء استفاده و افزايش مصرف، موجب بروز آسيب به شبكه برق مي‌شوند.» رجبي مشهدي به «راه پرداخت» گفته است استفاده‌ي دستگاه‌هاي ماينينگ غير مجاز از برق خانگي و كشاورزي، با توجه به مصرف قابل‌ توجه آن‌ها، به شبكه‌هاي برق آسيب‌ مي‌زند و ممكن است باعث قطعي مقطعي برق  شود يا ولتاژ برق در يك ساختمان را كاهش دهد.

رجبي مشهدي با اشاره به مشوق‌هايي كه براي كاهش هزينه‌ي استفاده‌‌ي مجاز از برق براي استخراج رمزارز تعيين شده است، مي‌گويد اين مشوق‌ها هزينه‌ي ماينرها را بيش از ۳۰ درصد كاهش مي‌دهد. رجبي مشهدي مبلغ پاداش در انديشه متخصصين گرفته‌شده براي معرفي‌كنندگان مراكز ماينينگ غير مجاز را ۲۰ ميليون تومان بيان مي‌كند.

سهم ماينينگ از كل مصرف برق كشور 

با درانديشه متخصصينگرفتن برق مصرفي ماينرهاي مجاز و غير مجاز، تنها ۰/۷ درصد از كل توليد برق سهم ماينينگ مي‌شود

اين روزها به‌دفعات مي‌شنويم كه دولت براي تأمين برق با اشكال روبه‌رو شده و براي توليد برق كافي به سوزاندن مازوت روي آورده است كه در نهايت باعث آلودگي هوا مي‌شود؛ در اين ميان، ماينينگ ارز ديجيتال  از عوامل افزايش مصرف برق و آلودگي هوا عنوان شده است؛ اما طبق آمار اعلامي وزارت نيرو، توليد برق در كشور ۸۱ هزار مگاوات و مصرف برق استخراج‌كنندگان مجاز ارز ديجيتال در ايران، به‌گفته‌ي وزارت نيرو تنها ۳۰۰ مگاوات است كه آن‌هم براساس تعرفه‌هاي قانوني استفاده‌ي صنايع تأمين مي‌شود؛ اين يعني ۰/۷ درصد از كل توليد برق. البته رجبي مشهدي مي‌گويد ماينرهاي غير مجاز تقريبا همين مقدار برق مصرف مي‌كنند؛ اما باز هم به انديشه متخصصين نمي‌رسد اين حجم مصرف يا حتي دو برابر آن بتواند به شبكه برق آسيب برساند. رجبي مشهدي مي‌گويد: «استخراج ارز ديجيتال سهم اندكي از مصرف برق دارد و ارتباط دادن تعديل نور معابر و كمبود برق به دليل ارز ديجيتال، به‌طور كامل رد مي‌شود.»

امسال مصرف گاز و برق براي گرمايش در فصل زمستان، افزايشي غير قابل پيش‌بيني تجربه مي‌كند؛ به‌طوري‌كه طي روزهاي اخير و به‌خصوص از دو روز پيش شاهد قطعي گسترده‌ي برق در سطح كشور بوديم. علت اين خاموشي، افزايش مصرف گاز خانگي و محدوديت تحويل سوخت به نيروگاه اعلام شد. همان‌طور كه مي‌دانيم، افزايش مصرف گاز در زمستان دردسرهايي براي سوخت نيروگاه‌هاي برق ايجاد مي‌كند. پيش از اين، رئيس سازمان محيط زيست در مورد آلودگي هوا گفت: «روزي دو ساعت قطع برق بهتر از مازوت‌سوزي است.»

دليل گرايش ماينينگ در ايران به استفاده غير قانوني

مصرف برق روزانه‌ي ماينرها در ايران به‌طور  ۵۷۰ مگاوات اعلام شده است؛ اما متخصصان صنعت رمزارز چنين ارقامي را صحيح نمي‌دانند و مي‌گويند مستنداتي براي اثبات اين گفته‌ وجود ندارد. اميد علوي، نائب رئيس كميسيون بلاك‌چين و رمزارز سازمان نظام صنفي رايانه‌اي (نصر) ،به اخبار تخصصي، علمي، تكنولوژيكي، فناوري مرجع متخصصين ايران مي‌گويد سياست‌هاي اشتباه وزارت برق از دو سال پيش باعث صدمه زدن به صنعت ماينينگ شده است و اگر تأمين برق در كشور اكنون اشكال دارد، اشكال از جاي ديگر سرچشمه مي‌گيرد؛ در واقع صنايع ديگر هم از برق استفاده مي‌كنند و مي‌توانند نقش بيشتري در آلودگي هوا داشته باشند.

علوي: تعرفه‌گذاري‌ اشتباه باعث سوق دادن مردم به فعاليت غير مجاز در حوزه‌ي استخراج رمزارز شد

علوي مثال مي‌زند كه بانك‌هاي مركزي در سراسر دنيا تعداد زيادي زيرشاخه‌ي شعب بانك و سرور دارند و برق مصرف مي‌كنند. در كشور ما هم سرورهاي بانك‌ها يا صنعت آلومينيوم يا خودروسازي برق مصرف مي‌كنند؛ چون توليد دارند. هر صنعتي برق مصرف مي‌كند و توليداتي دارد. توليد صنعت ماينينگ، رمزارز است؛ پس شما هزينه‌ي اعتماد را پرداخت مي‌كنيد.

از سويي، اميد علوي مي‌گويد تعرفه‌گذاري‌ اشتباه از ابتدا با دخالت وزارت نيرو، از جمله تعرفه‌ي شناور صادراتي براي گاز و برق يا متوسط صادرات و ارزش براساس درآمد، باعث سوق دادن مردم به فعاليت غير مجاز در حوزه‌ي استخراج رمزارز شد. علوي تخفيف ۱۵ درصدي وزارت نيرو به ماينرهايي كه از استخر داخلي استفاده مي‌كنند، سياستي به‌شدت ناموفق و آسيب‌زننده عنوان مي‌كند. او در اين باره مي‌گويد: «هيچ كجاي دنيا نمي‌آيند تعداد محدودي استخر معرفي ‌كنند تا همه‌ي ماينرها به آن وصل شوند. اين كار عملا ضد تشويق است و تنها باعث رشد فعاليت‌هاي غير قانوني مي‌شود.»

سخنگوي صنعت برق در اين خصوص گفته است: «وقتي ماينري مجوز دريافت مي‌كند، ما براساس مطالعات و محاسبات شبكه‌اي، در نقطه‌اي كه ظرفيت اين حجم استفاده را دارد، اجازه‌ي نصب تجهيزات ماينينگ مي‌دهيم و عموما ماينرها را به مزرعه‌هايي ارجاع مي‌دهيم كه ظرفيت كافي داشته باشند.»

علوي: كسي به فعالان صنعت طلا نمي‌گويد چون امروز اونس طلا بيشتر شد، شما بايد پول برق بيشتري بپردازيد

اميد علوي اعتقاد دارد كه وزارت نيرو به‌ دليل نداشتن دانش اين حوزه، نبايد در كار ماينينگ دخالت مي‌كرد؛ درحالي‌كه وزارت نيرو در كار وزارت صمت هم كه متولي اين امر است، دخالت كرده. علوي اضافه مي‌كند: «وظيفه‌ي وزارت نيرو تأمين انرژي براي كليه‌ي صنايع است. اين وزارت حق ندارد در تعرفه‌گذاري بدعت بگذارد. چنين موضوعي در ديگر صنايع ديده نمي‌شود؛ مثلا به فعالان صنعت طلا گفته نمي‌شود كه چون امروز اونس طلا بيشتر شد، شما بايد پول برق بيشتري بپردازيد. اين بهانه است چون وزارت نيرو نمي‌تواند به‌ خاطر كهنه و فرسوده بودن شبكه انتقال، متخصصي جديدي را بپذيرد.»

به‌گفته‌ي وي، پيش‌تر فعالان حوزه استخراج رمزارز طرح‌هايي به وزارت نيرو پيشنهاد دادند تا بتوانند برق مورد انديشه متخصصين صنعت ماينينگ را خود تأمين كنند؛ براي مثال پيشنهاد شد نيروگاه‌هاي برق پراكنده كه خريد تضميني برق و تعهدي به وزارت براي تأمين نيرو ندارند، بتوانند براي تأمين برق استخراج رمز ارز فعاليت كنند و حتي در زمان پيك مصرف برق، آن‌ها برق خود را به شبكه‌ي سراسري برق انتقال دهند؛ اما وزارت نيرو چنين پيشنهادي را نپذيرفت.

علوي مي‌گويد: «... درعوض وزارت نيرو به فارم‌هاي مجاز كه از برق منطقه‌اي استفاده مي‌كردند، مراجعه و از آن‌ها اطلاعات تعداد دستگاه‌هاي ماينينگ و مدل آن‌ها و ... را دريافت مي‌كند؛ كاري كه عملا به شركت توزيع برق ارتباطي ندارد و وزارت صمت بايد آن را پيگيري كند.» به‌ گفته‌ي نائب رئيس كميسيون بلاك‌چين و رمزارز سازمان نصر، وزارت نيرو به سامانه بهين‌ياب دسترسي مستقيم دارد و مي‌تواند تمام اين اطلاعات را استعلام كند؛ اما به مشترك مراجعه مي‌كند و مي‌خواهد مستقيم از او اطلاعات بگيرد؛ اين نشان‌دهنده‌‌ي دخالت آشكار است.

ماينينگ غيرمجاز كشورهاي خارجي در ايران؟

فارم رفسنجان بزرگ‌ترين مركز قانوني استخراج رمز ارز در ايران است

اميد علوي در مورد صحبت‌هايي كه از فعاليت غير مجاز كشورهاي خارجي در حوزه رمزارز در ايران مي‌شود، مي‌گويد: «ما خودمان مدت‌ها پيش در اين مورد اطلاع‌رساني كرده بوديم و حضور چيني‌ها در مكان‌هايي مانند فارم رفسنجان قطعي است؛ اما چرا همين الان اين موضوع دوباره مطرح شده؟ موضوع اين است كه الان تلاش‌هايي براي متعادل شدن تعرفه برق و گاز درحال شكل‌گيري است و وزارت نيرو قصد دارد از اين موضوع استفاده كند.»

به گزارش وزارت نيرو، مراكز استخراج رمزارز مستقر در منطقه‌ي ويژه‌ي اقتصادي رفسنجان استان كرمان با ظرفيت ۱۴۰ مگاوات، منطقه آزاد ماكو استان آذربايجان غربي با ظرفيت ۳۰ مگاوات و منطقه ويژه اقتصادي پيام استان البرز با ظرفيت حدود ۵ مگاوات، بزرگ‌ترين مراكز قانوني استخراج رمز ارز در كشور هستند.

علوي مي‌گويد چين به‌طور قانوني در ايران مشغول استخراج رمز ارز است و ايراني‌ها هم مي‌توانند دقيقا با دريافت همان مجوزها ماينينگ انجام بدهند؛ پس در اين مورد، تبعيضي وجود ندارد. در واقع فارم رفسنجان هم پس از مدتي از فعاليت، مطابق تعرفه‌ي قانوني ماينينگ در كشور هزينه‌ي برق را پرداخت كرد و مطابق با آيين‌نامه‌ي وزارت نيرو براي استخراج رمزارز تخفيف‌هاي قانوني دريافت مي‌كند.

موضوع ديگري كه در گفته‌هاي سخنگوي صنعت برق شنيده مي‌شود، اعطاي پاداش به كساني است كه دستگاه‌هاي ماينينگ غير مجاز را گزارش بدهند. اميد علوي اعتقاد دارد: «چنين سياستي به‌هيچ‌وجه معادل افشاگري يا «سوت‌زني» نيست كه در دنيا شاهد آن هستيم و اينكه چهار دستگاه هم لو برود و سازمان تعزيرات يا نيروي انتظامي در خصوص آن اطلاع‌رساني كنند، هيچ معنا و فايده‌اي ندارد.... چنين مواردي باعث كسب درآمد براي وزارت نيرو مي‌شود و اين درآمد مستقيما به حساب وزارت نيرو مي‌رود؛ درصورتي‌كه اگر اين دخالت رخ نمي‌داد، شاهد واريز مبالغ به خزانه‌داري بوديم. موضوع ماينينگ و حتي زيرزميني شدن آن به نفع وزارت نيرو پيش مي‌رود و منبع درآمدي براي آن‌ها شده است.»

علوي: اعطاي پاداش به افشاگران ماينرهاي غير مجاز، منبع درآمدي براي وزارت نيرو شده است و هيچ پولي به خزانه دولت واريز نمي‌شود

ميزان هش ريت ارز ديجيتال در ايران؟

به گفته‌ي اميد علوي: «آنچه از زمان ورود دولت به حوزه‌ي رمزارز تاكنون شاهدش بوديم، فرصت‌سوزي است؛ درحالي‌كه كشور ما به ‌خاطر اقليمش مي‌توانست نقش مهمي در استخراج رمزارز در دنيا داشته باشد. اگر چين اقليمي مانند ايران داشت كه در ذخاير گاز دنيا مقام دوم را دارد، اين ثروت را از دست نمي‌داد و به‌ شيوه‌ي مناسبي آن را به ثروت تبديل مي‌كرد. به‌علاوه، با توجه به تحريم‌ها عليه ايران، امكان صادرات براي كشور ما وجود ندارد و اين راه هموار بود تا از فرصت استخراج رمزارزها به‌نفع كشور و براي بهبود حدودي وضعيت اقتصادي استفاده كنيم.»

علوي، نياز روزانه كشور براي تأمين مايحتاجش را ۳۰۰ ميليون دلار عنوان مي‌كند كه ۲۰ تا ۳۰ ميليون دلار آن به‌راحتي به‌وسيله‌ي ماينينگ ارز ديجيتال قابل برداشت بود؛ درحالي‌كه با سياست‌هاي اشتباه و عامدانه‌ي وزارت نيرو، اين فرصت‌ها از دست رفته و هر روز در حال از بين رفتن است. علوي مي‌گويد: «اين مديريت اشتباه باعث وارد آمدن ضربات بسيار زيادي به مردم، كشور و مسائل اقتصادي شده است.»

اميد علوي مي‌گويد چين ۶۰ تا ۷۰ درصد هش ريت شبكه بيت كوين دنيا را در اختيار دارد. حال آمريكا هم درحال وارد شدن به اين حوزه و مسئله در حال جدي‌تر شدن است. پس اگر ايران سياست درستي اتخاذ مي‌كرد، مي‌توانست در لحظه‌ي كنوني حرفي براي گفتن داشته باشد. اين درحالي است كه با ورود دولت به حوزه رمز ارز، ايجاد اشكالات براي فعالان حوزه، توقيف حدود  ۵۰۰ هزار دستگاه ماينر، تعرفه گذاري برق و سنگ‌اندازي‌هاي ديگر كه منجر به رشد فعاليت‌هاي زيرزميني شد، اكنون نمي‌توان برآورد مناسبي از ميزان هش ريت ارز ديجيتال در ايران داشت و درآمد استخراج بيت‌كوين در ايران را محاسبه كرد. علوي اضافه مي‌كند كه تنها حدس و گمان درست را مي‌توان از طريق فارم‌هاي قانوني تخمين زد. او آماري كه چندي پيش در رسانه‌اي مبني بر انجام شدن ۸ درصد استخراج رمز ارز در ايران منتشر شد، رد مي‌كند و مي‌گويد چنين آمارهايي هيچ‌گونه مستنداتي به ‌همراه ندارند.

وزارت نيرو در اين مورد گفته است: «اين تخمين، مبتني بر گزارش وب‌سايت BitOoda ارائه‌‌شده در تاريخ ۲۵ تيرماه ۹۹ است. در آن تاريخ، توان برق اختصاص داده‌شده به استخراج رمزارز در جهان حدود ۶۸۰۰ مگاوات بوده است. با توجه به ظرفيت كل ۵۷۰ مگاواتي شناسايي‌شده جهت استخراج رمزارز در كشور، سهم ايران از اين فعاليت در جهان به حدود ۸ درصد مي‌رسد. با اين حال نكته‌ي مهم قابل ذكر كه در تحليل‌هاي ارائه‌شده در برخي رسانه‌ها و فضاي مجازي مورد غفلت قرار گرفته يا تفسيري اشتباه از آن ارائه شده، عدم توجه به تفاوت ماهوي ميان انرژي مصرفي و توان تخصيص داده شده است. براي داشتن درك بهتر از مقياس فعاليت مربوط به استخراج رمزارز در ايران بايد توجه نمود كه پيك بار كشور در سال جاري حدوداً برابر با ۵۸٫۲۵۵ مگاوات (۱۰۲ برابر ظرفيت ماينينگ كشور در زمان مشابه)، پيك بار استان تهران حدوداً برابر با ۷۰۰۰ مگاوات مگاوات (۱۲ برابر ظرفيت ماينينگ كشور در زمان مشابه) و  ظرفيت نيروگاه سيكل تركيبي كرمان به‌عنوان يك مثال حدوداً برابر با ۱۵۵۰ مگاوات (۲٫۷  برابر ظرفيت ماينينگ كشور در زمان مشابه) است.»

به‌ گفته‌ي نائب رئيس كميسيون بلاك‌چين و رمزارز سازمان نصر، گاز چيزي نيست كه بتوان آن را براي آيندگان نگاه داشت، بلكه بايد تبديل به كالاي ارزشمند شود تا بتوان ارزشش را حفظ كرد. به‌علاوه، مشخص نيست تا چه زماني بتوان از سوخت‌هاي فسيلي استفاده كرد؛ چرا كه دنيا به‌ سمت استفاده از انرژي‌ تجديدپذير حركت مي‌كند و نمي‌توان جلوي تحول‌هاي بزرگ اقتصادي را گرفت كه شيوه‌ي زيست انسان و استفاده از منابع را تغيير مي‌دهند. او در همين زمينه اشاره مي‌كند كه عصر پارينه‌سنگي به اين دليل به پايان نرسيد كه سنگ تمام شد؛ بلكه عصر جديد آغاز شد چون استفاده از منابع ديگري در برنامه قرار گرفت؛ اكنون نياز نيست منتظر بمانيم تا گاز تمام شود و وارد عصر جديد استفاده از منابع ديگر شويم، پس بايد از انرژي‌هايي كه در اختيار داريم، همين حالا استفاده و از آن‌ها ثروت‌آفريني و ثروت‌اندوزي كنيم.


از سراسر وب

  انديشه متخصصينات
كاراكتر باقي مانده

بيشتر بخوانيد